بانکداری الکترونیکی در ایران از نگاهی دیگر
بانکداری الکترونیکی، پول الکترونیکی، پرداخت قبوض از طریق اینترنت یا خودپرداز مطالب جدیدی هستند که چند وقتی هست در تبلیغات رنگارنگ بانکهای ایرانی در تلویزیون میبینیم. حجم این تبلیغات روز به روز زیادتر میشود و البته یکی از خوبی هاش اینه که بانکها توجه خودشون رو به وعده دادن میلیاردها ریال جوایز نقدی و غیر نقدی، کمتر کرده اند؛ البته فقط یه کم.
البته این دعوت گسترده از مردم برای استفاده از خدمات الکترونیکی بانکی در ایران، خوبی های دیگه ای هم داره که تو چند سناریو که کاملا واقعی هست و شاهد عینی خودم بودم، به اونها اشاره میشه:
سناریو اول
مکان: اتاق خودم، پشت میز
به یک شماره حساب باید پول واریز کنم. حساب خودم بانک سامان هست. به سایت بانک سامان میرم، شماره مشتری رو وارد میکنم و وارد اینترنت بانک میشم.
از منوی سمت راست، انتقال وجه رو میزنم. گزینه های مثل حساب پرمراجعه اونجا هست که نمیدونم اصلا چیه. گزینه حسابهای دیگر رو میزنم. شماره حساب مقصد رو مینویسم. اما پیغام خطا میده به این شماره حساب.. خوب شاید این گزینه برای حسابهای سامان هست فقط و من باید به حساب بانک صادرات پول بریزم.
یه مقداری تو منوها میگردم، گزینه دیگه ای پیدا نمیکنم. برمیگردم به صفحه اول سایت بانک سامان تا ببینم شماره ای چیزی پیدا میکنم که با مرکز کمک رسانیی چیزی تماس بگیرم یا نه. در قسمت تماس سایت، میتونم پیداش کنم. البته قبل از اینکه شماره رو بگیرم، به این فکر میکنم که right to left خیلی وقته توی وب ابداع شده.
تماس میگیرم و بالافاصله یکی از مسوولین جواب میده.
- ببخشید از کجا من میتونم پول به حساب کسی بریزم؟
- از قسمن مدیریت پرداخت های الکترونیکی ، به سایت تشریف ببرید ، یه عکسی هست اون پایین ، روی اون کلیک کنید و با شماره کارت و رمز خرید اینترنتی کارت وارد بشید.
- ممنون.
عجیبه که چرا این بخش حداقل در منوی بالای سایت نیست یا حداقل لینک اون در همون اینترنت بانک نیست یا اینکه کلا چرا این کار رو از همون اینترنت بانک نمیشه انجام داد! حتی در نگاه اول نمیشه این بخش که احتمالا باید مهم هم باشه رو نمیشه دید. باید اسکرول کرد.
وارد این بخش میشم. به قسمت واریز پول میرم. شماره حساب یا شماره کارت میخواد. شماره حساب رو تایپ میکنم اما جا زیاد میارم. انگار کهه باید چند تا عدد دیگه هم بنویسم..
شماره حسابی که دستم بود حتما درست بود چون قبلا تو خود بانک به صورت حضوری پول واریز کرده بودم بهش. به ناچار با طرف تماس میگیرم و ازش شماره کارت میخوام. اینبار به کارتش در کمتر از چندثانیه پول واریز میشه.
به اینترنت بانک برمیگردم برای چک کردن حساب. صورت حساب امروز رو چک میکنم. خیلی تعجب میکنم وقتی میبینم 500 تومان به عنوان کارمزد از حساب من کم شده. به این فکر میکنم که در روز چه درآمدی نصیب بانک میشه از این کارمزد، و دریغ از یک طراحی مناسب برای صفحه اول سایت.
انتقال پول همیشه در مقیاس میلیون تومن نیست که بگیم 500 تومن چیزی نیست. اگر بخواهید 3000 تومن برای کسی واریز کنید باید 3500 خرج کنید. خیلی ها برای همین 500 تومن میرن بانک و قید اینترنت رو میزنن. ای بابا، پس دوباره شد بانکداری بی الکترونیکی که.
شاید بهتر باشه (نظر شخصی) برای انتقال پول به صورت حضوری چنین کارمزدی رو بگیرن و برای انتقال الکترونیکی کارمزد نباشه، اینجوری مردم بیشتر راغب به استفاده از بانکداری اینترنتی میشوند.
سناریو دوم
مکان:بانک ملت
برای یک سری کار چکی و بانکی و این چیزا رفتم بانک ملت. به حساب بانک ملی شخصی هم باید پول واریز میکردم. یادم افتاد که تو تبلیغ روزنامه خونده بودم یا تو تلویزیون دیده بودم که بانک ملت سرویسی به اسم “ساتنا” راه اندازی کرده که میتونه به حسابهای بانکهای دیگه پول رو به صورت لحظه ای واریز کنه.
به مسوول بانک این موضوع رو گفتم، و در پاسخ گفت: شما فقط وقتی میتونی از این سرویس ایتفاده کنی که خودت حساب جام داشته باشی. مجبور شدم 10 دقیقه بیشتر راهم رو دور کنم تا یه بانک ملی پیدا کنم.
تو این 10 دقیقه نتونستم به این نتیجه برسم که چرا کل سیستم نباید هماهنگ باشه؟ هر کی ساز خودش رو میزنه. هر روز تو تبلیغات یه حساب جدید، یه کارت جدید معرفی میشه و اکثرا هم خدماتشون انحصاریه؟ یاد این دفترچه های کوچیک که مثل آلبوم هستند برای نگه داری کارتهای ویزیت میفتم. شاید برای اینکه همه کارهات سریع راه بیفته باید یکی از اون آلبوم ها داشته باشی برای کارت های بانکیت، البته تو ایران.
و البته اگر هم این ساتنا قراره در شعبه ای خدمات بده که اونجا حساب داری، چرا این رو واضح در تبلیغات اعلام نمیکنند؟ دیگه این هم مگه تبلیغ ماشینه که نگران باشند با نشان دادن کامل ماشین از چند زاویه مردم منصرف از پیش خرید بشن و فقط به تصویرهای بسیار مرموز و نامفهوم تکیه کنند؟ البته از شفافیت هایی نظیر “دارای ساعت” “دارای زیرسیگاری” و البته امکانات به روزی مثل “دارای کمربند ایمنی عقب” در تبلیغات خودروهای داخلی نباید گذشت.
پ.ن: بخش آموزش بانک ملت جای تقدیر و تشکر دارد البته.
سناریو سوم
مکان:تجریش، مغازه موبایل فروشی
بعد از گشت زدن در طبقه سوم پاساژ قائم (یا چندم؛ یادم نیست، 100 بار دیگه هم برم، بازم این طبقات قائم رو حفظ نمیشم.. البته این یکی ربطی به مشکلات بانکداری الکترونیکی نداره! :دی ) و تعجب چندباره از اینکه از اول تا آخر پاساژ، اختلاف قیمتی در حدود 30 هزار تومن برای یک گوشی 150 هزار تومنی وجود داشت، بالاخره گوشی رو از یه مغازه که منصف ترین بود گرفتم.
موقع پرداخت صورتحساب، کارت بانکم رو دادم به فروشنده تا بکشه تو دستگاه و من به عنوان شهروند الکترونیک، پرداخت الکترونیک انجام بدم.
- بفرمایید، از این کارت حساب کنید. رمزش هم اینه..
- شرمنده، پول نقد دارید؟
- چرا؟ دستگاه خرابه؟
- نه والا، اگه از دستگاه پرداخت بشه، 3 هزار تومن کارمزد کم میشه. من قیمت پایین دادم برای سود کم، که اونم میره برای کارمزد دستگاه
با رفقا که اونجا بودیم پول نقد جمع آوری کردیم و گوشی رو خریدیم. مبارکمون باشه و سود فروش این گوشی حلال فروشنده. اما بانکداری الکترونیکی به کجا میرود وقتی از شما درخواست میشود به جای کارت، پول نقد بدید؟
سناریو چهارم
مکان: مغازه لباس فروشی
خیلی خوشحال و خندون لباسی خریداری شد و کارت به فروشنده اعطا شد تا از اون پرداخت رو انجام بده. اما دستگاه کارتخون خراب بود. روش رو نگاه کردم نوشته بود مرکز در حال به روز رسانی. فروشنده گفت دو روز هست که اینجوریه و هی میگن فردا درست میشه.
خوب این بار رفقا پول تو جیبشون نقدینگی لازم رو نداشت و بنابراین خریدی انجام نشد. درس عبرتی شد برای من تا پول نقد به همراه داشته باشم و به علت خطری که الکترونیک و الکتریسیته دارند و برای بدن مضر هستند، از آنها دوری کنم.
نظر شما چیه؟ وضعیت راضی کننده هست یا نه؟ بهتر نیست به جای تبلیغات رنگارنگ و حجیم، روی گسترش زیرساخت ها و بازبینی قوانین بانکی وقت و هزینه صرف شه؟
یه زمان میگفتیم این مسایل فرهنگ سازی میخواد، خیلی از مردم این مسایل رو نمیدونن و آشنا نیستند، اما الان خیلی ها آشنا هستند اما موانع انقدر هست که پشیمون میشن.
برادر یا خواهر مسوول، ممنون از فرهنگ سازی شما، کافیست. حالا کمی به ساختن سیستمهای خودتون بپردازید!